Wél alle mannen

 Onderstaande column verscheen in de Groenlose Gids vlak na de aankondighing dat tegen de coronaverwachting in, carnaval toch door kon gaan.

Carnaval gaat door! Het langst regerende prinsenpaar ooit mag op carnavalszondag om 11 over 11 alsnog de scepter overdragen. Het is veilig genoeg, heeft Den Haag besloten. We mogen weer. De kloffies kunnen uit de kast, ‘t spul kump d’r an. De polonaise, de gezelligheid, de ouwe-jongens-krentenbrood, de nieuwe liefdes, het naast-de-pot-piesen en het bier. Het mooiste feest van onder de rivieren wordt erboven toch het best gevierd. Maar carnaval is ook: de verlekkerde blikken, de grijpgrage handjes, de te veel remmen los en het laveloze buitenkansje. Onder de anonimiteit van een laag schmink of beschermd door een steek en beneveld door de drank laten mannen soms de grens van het grensoverschrijdende gedrag te gemakkelijk vervagen.

De aller-eennalaatste

 Deze column verscheen in de Groenlose Gids midden in een lockdown.

Het was toch al 5 over 10 en café Kras was nog niet open. Dus klopte de betatoeëerde stamgast, gewezen zeeman, met zijn wandelstok dwingend tegen het slaapkamerraam van Mary en Andries. Zijn ochtendborrel stond onder druk. De ochtendknalpot van ons, 6 vwo’ers met een tussenuur en een jeugdig brutale ingeving, ook. Nadat Andries de deur had geopend, keken we, gezeten aan het schap, arrogant meewarig hoe de stamgasten, sneue alcoholisten vonden wij, aan de stamtafel met het Perzisch tapijtje hun eerste kopstoot nuttigden, hun eerste kaartje legden en hun eerste sjekkie opstaken. Wij gingen terug naar school. Zij bleven tot de avond viel.

De Avonden

Onderstaande column verscheen voor Kerst in de Groenlose Gids, net toen er weer een lockdown was aangekondigd.

Kerstverlichting aan een vlaggenstok verlicht het grote Niets; de suggestie van een boom. De dagen voor Kerst zijn dit jaar leger dan ooit. Donkerder ook. Of er licht aan het einde van de tunnel is, en wanneer we dat licht dan kunnen ontwaren, niemand die het weet.

De leerlinge staart verdrietig voor zich uit. Komend weekend nog één keertje sporten. Dan is het winterstop en lockdown tegelijk en is ook het laatste restje sociale leven voor een tijd voorbij. Weer de angst en weer de eenzaamheid. Geen café dus, geen stampende beat, geen gestolen zoen in een onverlichte steeg. Niets. Volwassen worden in isolement, een pandemie als belangrijkste herinnering aan de meest vormende tijd in je leven. De machteloosheid is voelbaar. Hoe geef ik haar hoop als ik het zelf niet heb?   

Het Meest

Onderstaande column verscheen in de Groenlose Gids naar aanleiding van de geboorte van Mees, de zoon van vrienden die enkele jaren geleden beide dochters verloren aan een erfelijke aandoening.

Je was er. Zomaar ineens. Je was wat niet meer gebeuren zou; een schitterende wending in de zwartste geschiedenis. Maar dat hoef je niet te weten. Je bent een tabula rasa, een onbeschreven blad. Je moet niets. Nou ja, behalve drinken dan, slapen en poepen. En je mag alles. Huilen bijvoorbeeld. En papa en mama onder spugen. Of plassen, net op het moment dat je verschoond wordt, met een mooi paraboolstraaltje op papa’s trui. Want hij was dit niet gewend hè, een jongetje. Dan krijg je dat. Bij mama lukt dat niet. Die doet het veel sneller.

Hoop

 

Onderstaand stukje is de eerste column die ik schreef voor de Groenlose Gids, het plaatselijke huis-aan-huisblad. De Knunnekes is de de plaatselijke carnavalsvereniging.

Het moest het jaar worden waarin we onze vrijheid terugvonden. Dat werd 2021 niet. Wat het wel werd: het jaar waarin we allen gevangenen waren in een moddergevecht over de vraag wat vrijheid eigenlijk is. We dansten de tango met een Engel, we balkten een Ezel na. Prinsenvlaggen, davidsterren en de galg. En trekkers met de vlag waarop ik ooit wél trots hoop worden. De leugen deelde rake klappen uit en de nuance kreeg acht tellen. In 2021 werd hoop wanhoop en werd wanhoop woede. Omdat blikken niet doden, gunden we elkaar, gevangen in ons oordeel, geen blik waardig.

Zomervoeten

Het is niet zo dat twintigtwintig ons in geheimtaal toespreekt. We zijn verhit gepolariseerd terwijl de wereld, vaak letterlijk, in brand staat. 'Verander nu of ik doe het voor je', schreeuwt het ons toe terwijl het ons maanden van afstand gaf om dat onder ogen te zien. 

Toch lukt het me niet een nieuwe versie van mezelf te vinden, hooguit een afgeknepen versie. Net als altijd blijven steeds meer boeken niet gelezen. Nog steeds eet ik vlees, alleen wat minder, stel ik mijn vliegreis uit, niet af en ik eet met vrienden op een anderhalvemeterterrasje dat als een ingroeiende teennagel steeds verder de openbare ruimte claimt. 

Het spook van vergeten

Het dagboekje ligt soms weken onaangeraakt onder de koffietafel. Terwijl mijn dochter zich razendsnel ontwikkelt, vergeet ik op te schrijven wat ze doet en zegt. Deze week: ‘Mama weg, jammer, mama lief’. Maar ook: de armen over elkaar gooiend, met haar booste blik, nadat ik het schilmesje heb afgepakt: ‘Mes van mij! Mes van Izzy!’ Of hoe ze acteert dat ze moe is, zodat ik haar naar boven breng waarna ze hoopt met haar speen weer naar beneden te komen. (‘Nee, speen blijft boven. Wil je weer naar beneden?’ ‘Jahaa. Peen mee, peen mee’) Nu weet ik het nog. Over een paar weken ben ik het kwijt. Het is simpelweg te veel om te onthouden. Ik neem mezelf voor vaker te schrijven, en dat voornemen deel ik dan met het boekje. Later, als ze, wie weet, kinderen krijgt, geef ik het haar. Ze zal aan de intervallen zien dat ik een lapzwans ben, ze zal te veel nooit weten, want we vergeten. Zo gaat dat.

Schiermonnikoog

Nederland is het Schiermonnikoog van Europa in het verkiezingsjaar 2017, een eerste indicatie voor de richting die het oude continent in de eerste helft van de 21^ste eeuw op gaat. De peilingen, Trump en de Brexit, laten winst voor de boosmensen en verlies voor de deugmensen zien. Voor iedereen staat er veel op het spel dus is iedereen bang. De boosmensen vinden hoop in Wilders, de deugmensen in kleine aanwijzingen dat het allemaal wel meevalt; een milde toespraak van Trump, een brief van Nederlandse artsen met Turkse achtergrond die uitspraken van Kuzu moeten ontkrachten, alles kan zo’n aanwijzing zijn maar niets is het.

Blognoot 2: Doubleren

De uiterste datum voor bevordering moet met ingang van komend schooljaar met twee maanden vervroegd worden. Met andere woorden; in de laatste twee maanden van dat schooljaar weet een leerling of hij ‘over’ is. Het is een oud probleem, scholen kunnen niet tijdig anticiperen op het nieuwe schooljaar en dat kost geld. De oplossing die op mijn school en andere scholen voorligt, is een kostenbesparende maatregel. In de laatste twee maanden van het jaar zit er in iedere klas een aantal leerlingen dat weet dat ze het jaar moeten overdoen en voor wie geen concreet en begeleid programma is. Het geld dat de financiële afdeling bespaart, wordt met extra, onbezoldigde inspanning betaald door docenten en door leerlingen die zich doelloos naar school moeten slepen. Het probleem verdwijnt niet, het verandert van gedaante, plaats en tijd.

Als de opstellers van het plan zich hiervan niet bewust zijn, herkent men de reikwijdte van de relativiteitstheorie niet. Als men zich er wel van bewust is, maar kostenbesparing laat prevaleren, kiest men ervoor feiten en gezond verstand te negeren. Hoe dan ook onttrekken scholen zich blijkbaar niet aan de tijdsgeest.

Blognoot 1: Profielwerkstuk

Terwijl ik luisterde naar een presentatie over de mechanismes die leidden tot de holocaust, twijfelde ik of ik na afloop iets moest zeggen over de actualiteit. In de zaal (klaslokaal) zaten ouders en leerlingen die zenuwachtig waren omdat ze nog moesten presenteren en opgeluchte leerlingen omdat ze al geweest waren.

Moest ik dit laten gaan en de geschiedenis de geschiedenis laten? Of moest ik, enigszins gewaagd, want politiek geladen, opmerken dat nu, hoewel er in West-Europa geen oorlog woedt, dezelfde mechanismes aan het werk zijn?

Het werd het laatste. Om een eventuele discussie bij voorbaat te temperen verschool ik me achter Arnon Grunberg en stelde dat de reactie op Geert Wilders’ uitspraak anders zou zijn als hij geen ‘Marokkanen’ maar ‘Joden’ had gezegd. Ik vertelde niet, uit zelfbescherming, dat ik denk dat de lessen van toen uitgewerkt zijn en dat de jaren-30-Duitsers nu in de hele Westerse wereld wonen.

Eén ouder knikte bescheiden, één collega ook. Verder bleef het stil; mijn collega kondigde de volgende presentatie aan.