Verklaring omtrent het gedrag

 Deze column verscheen in de Groenlose Gids van 13-04-2022.

We zouden het wel even doen. De dochter moest maar een tijdje bij de zoon op de kamer om ruimte te maken. Een despoot met grootheidswaanzin was een land binnengevallen en nu was het oorlog in Europa. Miljoenen mensen probeerden de bommen en raketten te ontvluchten die, ondanks het oorlogsrecht, op hen gericht waren en waarop ‘groeten aan de kinderen’ geschreven stond. En ze moesten ergens naartoe. Waarom dan niet bij ons? Zo konden we echt wat betekenen in een wereld die zo snel verandert dat we de grip kwijtraken.

Immoreel

 Deze column verscheen in de Groenlose Gids tijdens de oorlog die Rusland begon in Oekraïne en op de dag van de gemeenteraadsverkiezingen.

De persoonlijkheidscultus in de politiek die we kennen uit Den Haag speelt in Oost Gelre bijna geen rol. Hier stemmen we niet op de hardste schreeuwers die het meest mediageniek zijn. Het lijsttrekkersdebat in De Mattelier was vorige week een oase van wederzijds respect en ging over de inhoud. Er werd niet gescholden en omdat feiten aan de basis lagen van het gesprek vlogen de meningen niet uit de bocht. Hier geen lokale afdeling van anti-democratische Putinverstehers. Ja, ook in Oost Gelre is er wel een kandidaat die zichzelf naar goed Haags voorbeeld op een voetstuk plaatst met een metershoog billboard als surrogaat voor een standbeeld met daarop iets als Kiezen is zo moeilijk niet; stem Piet. Maar met een beetje goede wil, valt daar de ironie ook nog wel van in te zien. En ook de wethouder imiteert met zijn leus ‘bouwen, bouwen, bouwen’ het populisme van een Haagse partijgenoot. Maar in Oost Gelre snijdt die leus ook wel weer hout.

Wél alle mannen

 Onderstaande column verscheen in de Groenlose Gids vlak na de aankondighing dat tegen de coronaverwachting in, carnaval toch door kon gaan.

Carnaval gaat door! Het langst regerende prinsenpaar ooit mag op carnavalszondag om 11 over 11 alsnog de scepter overdragen. Het is veilig genoeg, heeft Den Haag besloten. We mogen weer. De kloffies kunnen uit de kast, ‘t spul kump d’r an. De polonaise, de gezelligheid, de ouwe-jongens-krentenbrood, de nieuwe liefdes, het naast-de-pot-piesen en het bier. Het mooiste feest van onder de rivieren wordt erboven toch het best gevierd. Maar carnaval is ook: de verlekkerde blikken, de grijpgrage handjes, de te veel remmen los en het laveloze buitenkansje. Onder de anonimiteit van een laag schmink of beschermd door een steek en beneveld door de drank laten mannen soms de grens van het grensoverschrijdende gedrag te gemakkelijk vervagen.

De aller-eennalaatste

 Deze column verscheen in de Groenlose Gids midden in een lockdown.

Het was toch al 5 over 10 en café Kras was nog niet open. Dus klopte de betatoeëerde stamgast, gewezen zeeman, met zijn wandelstok dwingend tegen het slaapkamerraam van Mary en Andries. Zijn ochtendborrel stond onder druk. De ochtendknalpot van ons, 6 vwo’ers met een tussenuur en een jeugdig brutale ingeving, ook. Nadat Andries de deur had geopend, keken we, gezeten aan het schap, arrogant meewarig hoe de stamgasten, sneue alcoholisten vonden wij, aan de stamtafel met het Perzisch tapijtje hun eerste kopstoot nuttigden, hun eerste kaartje legden en hun eerste sjekkie opstaken. Wij gingen terug naar school. Zij bleven tot de avond viel.

De Avonden

Onderstaande column verscheen voor Kerst in de Groenlose Gids, net toen er weer een lockdown was aangekondigd.

Kerstverlichting aan een vlaggenstok verlicht het grote Niets; de suggestie van een boom. De dagen voor Kerst zijn dit jaar leger dan ooit. Donkerder ook. Of er licht aan het einde van de tunnel is, en wanneer we dat licht dan kunnen ontwaren, niemand die het weet.

De leerlinge staart verdrietig voor zich uit. Komend weekend nog één keertje sporten. Dan is het winterstop en lockdown tegelijk en is ook het laatste restje sociale leven voor een tijd voorbij. Weer de angst en weer de eenzaamheid. Geen café dus, geen stampende beat, geen gestolen zoen in een onverlichte steeg. Niets. Volwassen worden in isolement, een pandemie als belangrijkste herinnering aan de meest vormende tijd in je leven. De machteloosheid is voelbaar. Hoe geef ik haar hoop als ik het zelf niet heb?   

Het Meest

Onderstaande column verscheen in de Groenlose Gids naar aanleiding van de geboorte van Mees, de zoon van vrienden die enkele jaren geleden beide dochters verloren aan een erfelijke aandoening.

Je was er. Zomaar ineens. Je was wat niet meer gebeuren zou; een schitterende wending in de zwartste geschiedenis. Maar dat hoef je niet te weten. Je bent een tabula rasa, een onbeschreven blad. Je moet niets. Nou ja, behalve drinken dan, slapen en poepen. En je mag alles. Huilen bijvoorbeeld. En papa en mama onder spugen. Of plassen, net op het moment dat je verschoond wordt, met een mooi paraboolstraaltje op papa’s trui. Want hij was dit niet gewend hè, een jongetje. Dan krijg je dat. Bij mama lukt dat niet. Die doet het veel sneller.

Hoop

 

Onderstaand stukje is de eerste column die ik schreef voor de Groenlose Gids, het plaatselijke huis-aan-huisblad. De Knunnekes is de de plaatselijke carnavalsvereniging.

Het moest het jaar worden waarin we onze vrijheid terugvonden. Dat werd 2021 niet. Wat het wel werd: het jaar waarin we allen gevangenen waren in een moddergevecht over de vraag wat vrijheid eigenlijk is. We dansten de tango met een Engel, we balkten een Ezel na. Prinsenvlaggen, davidsterren en de galg. En trekkers met de vlag waarop ik ooit wél trots hoop worden. De leugen deelde rake klappen uit en de nuance kreeg acht tellen. In 2021 werd hoop wanhoop en werd wanhoop woede. Omdat blikken niet doden, gunden we elkaar, gevangen in ons oordeel, geen blik waardig.

Zomervoeten

Het is niet zo dat twintigtwintig ons in geheimtaal toespreekt. We zijn verhit gepolariseerd terwijl de wereld, vaak letterlijk, in brand staat. 'Verander nu of ik doe het voor je', schreeuwt het ons toe terwijl het ons maanden van afstand gaf om dat onder ogen te zien. 

Toch lukt het me niet een nieuwe versie van mezelf te vinden, hooguit een afgeknepen versie. Net als altijd blijven steeds meer boeken niet gelezen. Nog steeds eet ik vlees, alleen wat minder, stel ik mijn vliegreis uit, niet af en ik eet met vrienden op een anderhalvemeterterrasje dat als een ingroeiende teennagel steeds verder de openbare ruimte claimt. 

Het spook van vergeten

Het dagboekje ligt soms weken onaangeraakt onder de koffietafel. Terwijl mijn dochter zich razendsnel ontwikkelt, vergeet ik op te schrijven wat ze doet en zegt. Deze week: ‘Mama weg, jammer, mama lief’. Maar ook: de armen over elkaar gooiend, met haar booste blik, nadat ik het schilmesje heb afgepakt: ‘Mes van mij! Mes van Izzy!’ Of hoe ze acteert dat ze moe is, zodat ik haar naar boven breng waarna ze hoopt met haar speen weer naar beneden te komen. (‘Nee, speen blijft boven. Wil je weer naar beneden?’ ‘Jahaa. Peen mee, peen mee’) Nu weet ik het nog. Over een paar weken ben ik het kwijt. Het is simpelweg te veel om te onthouden. Ik neem mezelf voor vaker te schrijven, en dat voornemen deel ik dan met het boekje. Later, als ze, wie weet, kinderen krijgt, geef ik het haar. Ze zal aan de intervallen zien dat ik een lapzwans ben, ze zal te veel nooit weten, want we vergeten. Zo gaat dat.

Schiermonnikoog

Nederland is het Schiermonnikoog van Europa in het verkiezingsjaar 2017, een eerste indicatie voor de richting die het oude continent in de eerste helft van de 21^ste eeuw op gaat. De peilingen, Trump en de Brexit, laten winst voor de boosmensen en verlies voor de deugmensen zien. Voor iedereen staat er veel op het spel dus is iedereen bang. De boosmensen vinden hoop in Wilders, de deugmensen in kleine aanwijzingen dat het allemaal wel meevalt; een milde toespraak van Trump, een brief van Nederlandse artsen met Turkse achtergrond die uitspraken van Kuzu moeten ontkrachten, alles kan zo’n aanwijzing zijn maar niets is het.